Czyrak, pryszcz czy torbiel? Jak je odróżnić

Krótka odpowiedź

Różnica sprowadza się do tego, gdzie guzek powstaje. Pryszcz zaczyna się w zatkanym porze. Czyrak powstaje, gdy bakterie zakażą mieszek włosowy.² Torbiel to mały woreczek pod skórą, który powoli się wypełnia.⁴

Dlatego zachowują się tak różnie. Pryszcze pojawiają się i znikają. Czyraki w ciągu kilku dni zwykle się powiększają i coraz bardziej bolą. Torbiele mogą przez wiele miesięcy nie dawać o sobie znać. Oto na co zwracać uwagę w każdym z tych przypadków.

Warto wiedzieć, z czym masz do czynienia. Czyrak to zakażenie bakteryjne i czasem lekarz musi go opróżnić z ropy.² Torbiel natomiast może obrzęknąć i boleć, choć wcale nie jest zakażona.⁴

Pryszcze: zatkany pór w stanie zapalnym

Pryszcze to jedna z postaci trądziku. Powstają, gdy nadmiar łoju, martwe komórki naskórka i bakterie zostaną uwięzione w porze, a okolica ulega zapaleniu.¹ Łagodniejszą odmianą są zaskórniki zamknięte (białe) i otwarte (czarne): pory zatkane łojem i martwym naskórkiem.¹

Trądzik często pojawia się na twarzy, ale może też występować na plecach, klatce piersiowej, szyi, barkach, ramionach i pośladkach.¹ Gdy stan zapalny sięga głęboko w skórę, może powstać twardy guzek trądzikowy lub bardziej miękka, wypełniona ropą torbiel trądzikowa.¹ Takie głębokie zmiany w dotyku mogą bardzo przypominać czyrak, co jest jednym z powodów, dla których się je myli. Dermatolog może wykonać w gabinecie zabiegi, które w ciągu kilku dni spłaszczają większość głębokich zmian trądzikowych, więc nie trzeba przeczekiwać ich w bólu.⁵

Czyraki: zakażony mieszek włosowy

Czyrak (łac. furunculus) to wypełniony ropą guzek, który powstaje, gdy bakterie zakażą mieszek włosowy. Zwykle wywołuje go gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus).²

Wskazówki, że masz do czynienia z czyrakiem:³

• Zaczyna się jako mały, bolesny, czerwony guzek i się powiększa, czasem do ponad 5 cm (2 in) średnicy.
• Skóra wokół niego jest czerwona lub fioletowawa i obrzęknięta.
• W ciągu kilku dni tworzy się żółtobiały czubek, który może pęknąć, a wtedy wypływa z niego treść.
• Zwykle pojawia się na twarzy, szyi, pod pachami, na udach lub pośladkach.

Skupisko czyraków połączonych pod skórą to czyrak gromadny. Sięga głębiej, częściej zostawia bliznę i może mu towarzyszyć gorączka oraz dreszcze.³ Jeśli czyraki wciąż wracają, przeczytaj, dlaczego czyraki nawracają.

Torbiele: powoli rosnący, cichy woreczek pod skórą

Częstym rodzajem torbieli skórnej jest torbiel naskórkowa. To mały, okrągły guzek pod skórą, często na twarzy, szyi lub tułowiu. Niektóre mają pośrodku maleńki zaskórnik zatykający ujście.⁴

Torbiele naskórkowe rosną powoli i często nie bolą.⁴ Gdy torbiel pęknie, może z niej wyciekać gęsta, serowata, nieprzyjemnie pachnąca treść. Składa się ona głównie z keratyny – białka wytwarzanego przez skórę.⁴ Torbiel może też stać się bolesna i obrzęknięta, nawet jeśli nie jest zakażona.⁴

Porównanie: szybkie wskazówki

Żadna lista nie zastąpi badania lekarskiego, ale te różnice pomogą ci opisać, co widzisz:

• Tempo: czyrak zwykle w ciągu kilku dni rośnie i coraz bardziej boli; torbiel rośnie zazwyczaj powoli.³⁴
• Ból: czyraki bolą od początku; wiele torbieli nie boli, dopóki nie rozwinie się w nich stan zapalny.³⁴
• Środek: na czyraku tworzy się żółtobiały czubek; torbiel może mieć maleńką ciemną kropkę.³⁴
• Skóra wokół: wokół czyraka zwykle występuje czerwony lub fioletowawy obrzęk.³
• Sąsiedztwo: pryszczom zwykle towarzyszą w pobliżu inne zmiany trądzikowe, takie jak zaskórniki otwarte i zamknięte.¹

Dlaczego nie wyciskać żadnej z tych zmian

Czymkolwiek jest guzek, zostaw go w spokoju. Wyciskanie pryszcza może wepchnąć jego zawartość głębiej w skórę, co nasila stan zapalny, a bakterie z rąk mogą wywołać zakażenie. Zwiększa to też ryzyko blizn.⁵ Wyciskanie lub nakłuwanie czyraka może rozprzestrzenić zakażenie.⁶

Dermatolodzy mają bezpieczniejsze sposoby, w tym – gdy to konieczne – opróżnienie zmiany sterylnymi narzędziami.⁵ Więcej o czyrakach przeczytasz w artykule czy przebijać czyrak?

Kiedy zgłosić się do lekarza

Zgłoś się do lekarza lub dermatologa, jeśli guzek:³⁴

• Szybko się powiększa lub bardzo boli
• Pojawia się razem z gorączką lub dreszczami
• Znajduje się na twarzy lub wpływa na widzenie
• Nie zagoił się w ciągu dwóch tygodni lub wciąż wraca
• Jest torbielą, która szybko rośnie, pęka lub wygląda na zakażoną

Jeśli masz cukrzycę lub osłabiony układ odpornościowy, nie zwlekaj z żadnym bolesnym, czerwonym guzkiem. Pilnie szukaj pomocy medycznej lub zadzwoń pod numer alarmowy 112, jeśli masz gorączkę z szybko szerzącym się zaczerwienieniem, splątanie lub czujesz się bardzo źle.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Jeśli podejrzewasz u siebie zakażenie, skonsultuj się z lekarzem. Te stwierdzenia nie zostały ocenione przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA). Ten produkt nie jest przeznaczony do diagnozowania, leczenia ani zapobiegania jakimkolwiek chorobom.