Liszajec zakaźny: gronkowcowe zakażenie skóry częste u dzieci

Czym jest liszajec zakaźny?

Liszajec zakaźny to bakteryjne zakażenie skóry wywoływane przez paciorkowce grupy A (Streptococcus), gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus) lub oba te drobnoustroje.¹ Najczęściej występuje u dzieci w wieku od 2 do 5 lat, ale może zachorować każdy.¹⁴ U starszych dzieci i dorosłych często zaczyna się wtedy, gdy skaleczenie, ukąszenie owada lub choroba skóry, taka jak wyprysk, naruszy skórę i otworzy bakteriom drogę do wnętrza.²

Zwykle ma łagodny przebieg, a zmiany zazwyczaj goją się bez blizn.¹ Główny problem polega na tym, że łatwo się szerzy, zarówno na inne części ciała, jak i na inne osoby, dlatego warto wcześnie pokazać zmiany lekarzowi.

Jak wygląda liszajec zakaźny

Liszajec często pojawia się na twarzy, zwłaszcza wokół nosa, ust i uszu. Często występuje też na rękach i nogach.⁴ Wyróżnia się trzy główne postacie:

• Liszajec strupiasty (niepęcherzowy) jest najczęstszy. Czerwone, swędzące zmiany pękają, sączą się przez kilka dni, a potem zasychają w żółte lub „miodowe” strupy.¹³
• Liszajec pęcherzowy powoduje większe pęcherze wypełnione przejrzystym, mętnym lub żółtym płynem. Mogą one pękać, pozostawiając wilgotne, czerwone zmiany, które pokrywają się strupem.³⁴
• Niesztowica (ecthyma) to poważniejsza postać. Sięga głębiej w skórę i powoduje bolesne owrzodzenia, które mogą pozostawiać blizny.²³

Zmiany często swędzą. Inne wysypki mogą wyglądać podobnie, zwłaszcza we wczesnym stadium, dlatego ocenę zostaw lekarzowi dziecka, zamiast zgadywać na podstawie zdjęć w internecie.

Jak się szerzy i kto choruje

Najczęściej można się zarazić przez bliski kontakt z osobą chorą na liszajec.¹ Może się on też szerzyć przez przedmioty, które miały kontakt ze zmianami, takie jak ręczniki i ubrania.² Zakażenie może się również rozprzestrzeniać na inne części ciała.³ Częściej pojawia się w ciepłej porze roku, gdy dzieci więcej czasu spędzają na dworze i częściej mają skaleczenia i otarcia.⁴

Ryzyko zwiększają między innymi:¹²

• Wiek od 2 do 5 lat
• Zatłoczone miejsca, takie jak żłobki, przedszkola, szkoły i schroniska dla osób w kryzysie bezdomności
• Gorąca, wilgotna pogoda
• Uszkodzona skóra w wyniku skaleczeń, ukąszeń owadów lub wysypek
• Choroby skóry, takie jak wyprysk

Gdy przyczyną są paciorkowce grupy A, zmiany pojawiają się zwykle około 10 dni po kontakcie z bakteriami.¹ Więcej o gronkowcu u małych dzieci przeczytasz w artykule gronkowiec u dzieci.

Leczenie i powrót do szkoły

Liszajec zakaźny leczy się antybiotykami, w postaci kremu lub maści na skórę albo leku doustnego, w zależności od tego, jak rozległe są zmiany.⁴ Lekarz dziecka zdecyduje, co będzie właściwe. Stosuj pełną kurację dokładnie według zaleceń, nawet gdy zmiany zaczną wyglądać lepiej.

Zalecenia dotyczące powrotu do szkoły, żłobka lub przedszkola nieco się różnią. Amerykańska agencja zdrowia publicznego CDC podaje, że dzieci mogą wrócić, gdy rozpoczną leczenie antybiotykiem, pod warunkiem że wszystkie zmiany na odsłoniętej skórze są zakryte.¹ Amerykańska Mayo Clinic zaleca, by dzieci zostały w domu, dopóki nie przestaną zarażać, co zwykle następuje 24 godziny od rozpoczęcia antybiotykoterapii.² Amerykańska Akademia Pediatrii (American Academy of Pediatrics) zaleca unikanie bliskiego kontaktu z innymi dziećmi, dopóki wysypka nie zacznie ustępować lub nie poprawi się po dwóch dniach antybiotykoterapii.⁴ Skonsultuj się z pediatrą oraz ze szkołą, żłobkiem lub przedszkolem dziecka, ponieważ wiele placówek ma własne zasady.

Jak powstrzymać szerzenie się zakażenia w domu

Gdy dziecko wraca do zdrowia, te kroki pomagają zapobiec przeniesieniu liszajca na resztę rodziny:²⁴

• Delikatnie myj zmiany łagodnym mydłem pod bieżącą wodą, a następnie luźno przykryj je gazą.
• Codziennie pierz ręczniki, myjki i pościel dziecka w gorącej wodzie, oddzielnie od rzeczy pozostałych domowników.
• Nakładając jakikolwiek lek na zmiany, zakładaj rękawiczki, a potem umyj ręce.
• Obcinaj dziecku paznokcie krótko i zachęcaj je, by nie rozdrapywało zmian ani strupów.
• Dopilnuj, by wszyscy domownicy często myli ręce.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Jeśli podejrzewasz, że dziecko ma liszajec zakaźny, skontaktuj się z pediatrą, lekarzem rodzinnym lub dermatologiem.² Potrzebna jest diagnoza lekarska, ponieważ leczenie polega na stosowaniu antybiotyku na receptę.⁴ Skontaktuj się z lekarzem wcześniej lub ponownie, jeśli zauważysz:

• Zmiany, które się rozszerzają lub nie poprawiają się po kilku dniach leczenia
• Głębokie, bolesne owrzodzenia, które mogą oznaczać niesztowicę³
• Zaczerwienienie, ocieplenie lub obrzęk rozszerzające się wokół zmian, co może oznaczać, że zakażenie objęło głębsze warstwy skóry²
• Gorączkę albo to, że dziecko wydaje się nietypowo zmęczone lub źle się czuje
• Jakiekolwiek zmiany lub pęcherze u noworodka lub małego niemowlęcia

Rzadko liszajec wywołany przez paciorkowce grupy A może prowadzić do problemów z nerkami.¹ Jeśli w ciągu kilku tygodni po ustąpieniu liszajca dziecko źle się czuje, powiedz o tym lekarzowi. Skorzystaj z pilnej pomocy medycznej lub zadzwoń pod numer alarmowy 112, jeśli dziecko jest bardzo senne, trudno je dobudzić lub ma trudności z oddychaniem.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Jeśli podejrzewasz u siebie zakażenie, skonsultuj się z lekarzem. Te stwierdzenia nie zostały ocenione przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA). Ten produkt nie jest przeznaczony do diagnozowania, leczenia ani zapobiegania jakimkolwiek chorobom.