Zatrucie pokarmowe gronkowcem: objawy, przyczyny i zapobieganie

Czym jest zatrucie pokarmowe gronkowcem

Zatrucie pokarmowe gronkowcem wywołują toksyny, a nie zakażenie. Gdy gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus) dostanie się do jedzenia, a jedzenie stoi w nieodpowiedniej temperaturze, bakterie namnażają się i uwalniają toksyny. Zjedzenie tych toksyn wywołuje chorobę.¹

To coś innego niż zakażenie skóry gronkowcem. Choroba wynika z tego, co bakterie pozostawiły w jedzeniu, i dlatego zaczyna się szybko i stosunkowo szybko mija. Z tego samego powodu jedzenie może wydawać się zupełnie w porządku.

Objawy i czas ich wystąpienia

Objawy zwykle pojawiają się nagle, od 30 minut do 8 godzin po jedzeniu. Należą do nich:¹

• nudności
• wymioty, które mogą być silne
• skurcze brzucha
• biegunka

U niektórych osób występuje też ból głowy lub niewielka gorączka.³ Objawy zwykle pojawiają się gwałtownie i szybko, co może przestraszyć, ale zazwyczaj równie szybko mijają. Większość osób czuje się lepiej w ciągu 24 godzin, a ciężkie przypadki są rzadkie.¹ Ciężka choroba częściej dotyczy bardzo małych dzieci, osób starszych i osób z osłabioną odpornością, a nasilone wymioty mogą prowadzić do odwodnienia.³

Produkty najczęściej związane z zatruciem

Największe ryzyko dotyczy produktów, których nie gotuje się już po tym, jak ktoś miał z nimi kontakt, na przykład:¹

• wędliny w plasterkach
• budynie i kremy
• ciastka z kremem
• kanapki

Przy przygotowywaniu tych produktów często dotyka się ich rękami, a potem nie podgrzewa się ich ponownie, co daje gronkowcowi z rąk szansę, by się w nich zadomowić. Z ogniskami zatruć wiązano też mleko, przetwory mięsne i ryby.³ Problem w tym, że skażone jedzenie może normalnie wyglądać i pachnieć, więc nie da się go ocenić po zapachu.³ Zatrucie mogą też wywołać potrawy gotowane, jeśli zbyt długo stoją w temperaturze od 4 °C do 60 °C (40–140 °F), jak taca z szynką zostawiona na blacie.¹ Szczególnej ostrożności wymagają pikniki, przyjęcia, na które każdy coś przynosi, i bufety, bo jedzenie często stoi tam godzinami.

Jak dochodzi do skażenia jedzenia

Zwykle zaczyna się od rąk. Amerykańska agencja zdrowia publicznego CDC szacuje, że mniej więcej 1 na 4 osoby jest nosicielem gronkowca, a bakteria dostaje się do jedzenia, gdy taka osoba dotyka go bez wcześniejszego umycia rąk.¹ Osoby z zakażeniami skóry nie powinny przygotowywać jedzenia dla innych.³

Resztę robią czas i temperatura. Gronkowiec namnaża się w jedzeniu przechowywanym w temperaturze od 4 °C do 60 °C (40–140 °F).¹ Gdy toksyna już powstanie, gotowanie ani odgrzewanie jej nie usunie. Wysoka temperatura zabija bakterie, ale toksyna pozostaje.¹ Dlatego wąchanie jedzenia, próbowanie go czy dłuższe podgrzewanie nie są bezpiecznym sprawdzianem.

Jak zapobiegać zatruciu

Zapobieganie sprowadza się do dwóch rzeczy: czystych rąk i utrzymywania jedzenia albo w chłodzie, albo w cieple.

• Myj ręce wodą z mydłem przed przygotowaniem lub podaniem jedzenia.²
• Nie trzymaj jedzenia w „strefie zagrożenia”, czyli w temperaturze od 4 °C do 60 °C (40–140 °F).²
• Wkładaj łatwo psujące się jedzenie do lodówki w ciągu 2 godzin, a w ciągu 1 godziny, jeśli temperatura wynosi 32 °C (90 °F) lub więcej.²
• Na piknikach i przyjęciach utrzymuj zimne potrawy w temperaturze 4 °C (40 °F) lub niższej, a gorące w temperaturze 60 °C (140 °F) lub wyższej.⁴
• Jeśli masz skaleczenie lub ranę na dłoniach, pozwól komuś innemu przygotować jedzenie.³
• Drugie śniadanie z wędliną lub nadzieniem kremowym pakuj z wkładem chłodzącym, aby utrzymać temperaturę 4 °C (40 °F) lub niższą.⁴

Codzienne nawyki, które pomagają także poza kuchnią, znajdziesz w artykule jak zmniejszyć ryzyko zakażenia gronkowcem.

Jak przez to przejść

Najważniejsze jest uzupełnianie utraconych płynów. Często popijaj wodę lub inne płyny, nawet jeśli za każdym razem jesteś w stanie zatrzymać tylko niewielką ilość.⁵ Małe, częste łyki są często łatwiejsze do zatrzymania niż duże hausty. Dobrym wyborem są woda, klarowny bulion lub doustny płyn nawadniający z apteki. Antybiotyki nie pomagają, ponieważ nie działają na toksynę.¹ Badania laboratoryjne jedzenia wykonuje się zwykle tylko w przypadku ognisk zatruć.¹ U pojedynczej osoby lekarz zwykle rozpoznaje, co się dzieje, na podstawie objawów.³ Odpoczywaj, dopóki nie poczujesz się znowu sobą, co u większości osób następuje w ciągu doby.¹

Kiedy zgłosić się do lekarza

Zadzwoń do lekarza, jeśli Ty lub osoba, którą się opiekujesz, macie:⁵

• gorączkę powyżej 38,9 °C (102 °F)
• krwawą biegunkę
• biegunkę trwającą dłużej niż 3 dni
• wymioty tak częste, że nie da się zatrzymać płynów
• objawy odwodnienia: oddawanie bardzo małej ilości moczu, suchość w ustach i gardle lub zawroty głowy przy wstawaniu

Czekając na wizytę, nadal popijaj płyny.⁵

Jeśli chorym jest niemowlę, osoba starsza, kobieta w ciąży lub osoba z osłabioną odpornością, zadzwoń do jej lekarza wcześnie, zamiast czekać, aż samo minie.

Natychmiast szukaj pomocy medycznej lub zadzwoń pod numer alarmowy 112 w przypadku splątania, omdlenia, trudności z oddychaniem lub gdy niemowlę wydaje się bardzo chore albo bardzo senne.

Dobra zasada na przyszłość: jeśli masz wątpliwości co do jedzenia, które zbyt długo stało poza lodówką, wyrzuć je.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Jeśli podejrzewasz u siebie zakażenie, skonsultuj się z lekarzem. Te stwierdzenia nie zostały ocenione przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA). Ten produkt nie jest przeznaczony do diagnozowania, leczenia ani zapobiegania jakimkolwiek chorobom.