Pielęgnacja ran w domu: jak utrzymać skaleczenia i otarcia w czystości

Dlaczego właściwa pielęgnacja ran ma znaczenie

Skóra chroni przed drobnoustrojami, a skaleczenie lub otarcie tworzy w niej lukę. Aby pomóc zapobiegać zakażeniom gronkowcem i MRSA (gronkowcem złocistym opornym na metycylinę), amerykańska agencja zdrowia publicznego CDC zaleca utrzymywanie skaleczeń i otarć w czystości i przykrywanie ich opatrunkiem aż do zagojenia.⁵

Dobra wiadomość jest taka, że większość codziennych skaleczeń wymaga tylko kilku minut opieki i codziennego sprawdzenia. Oto jak to zrobić krok po kroku. Sportowcy mogą stosować te same kroki, a nasz poradnik o otarciach od sztucznej murawy i gronkowcu omawia otarcia z boiska.

Krok 1: zatrzymaj krwawienie i oczyść ranę

Zacznij od umycia własnych rąk.¹ Następnie:

• Zatrzymaj krwawienie. Delikatnie uciskaj ranę czystą tkaniną lub opatrunkiem i, jeśli to możliwe, unieś zranione miejsce, aż krwawienie ustanie.¹
• Przepłucz ranę. Trzymaj ranę pod czystą bieżącą wodą. Skórę wokół niej umyj mydłem, ale staraj się, by mydło nie dostało się do samej rany.¹
• Usuń zanieczyszczenia. Pęsetą oczyszczoną alkoholem usuń drobne zabrudzenia. Jeśli nie uda ci się usunąć wszystkiego, zgłoś się do lekarza.¹

Niewielką ranę kłutą, np. od kolca, płucz pod bieżącą wodą przez około 5 minut, a następnie umyj mydłem. Sprawdź, czy coś nie utkwiło w środku, i pokaż ranę lekarzowi, jeśli coś znajdziesz albo jeśli wydaje się, że brakuje fragmentu przedmiotu.³

Krok 2: utrzymuj ranę w wilgoci i przykrytą

Strup może wyglądać na postęp, ale w rzeczywistości spowalnia gojenie i zwiększa ryzyko blizny. Dermatolodzy zalecają cienką warstwę wazeliny, aby utrzymać ranę w wilgoci i pomóc zapobiec tworzeniu się strupa.² Jeśli jakakolwiek maść wywołuje u ciebie wysypkę, przestań jej używać.¹

Następnie przykryj ranę plastrem, gazą lub nieprzywierającym opatrunkiem, aby pozostała czysta.^1,2 Bardzo małe zadrapania można zostawić odkryte.¹ Przy większym otarciu pomocne mogą być opatrunki hydrożelowe lub z żelem silikonowym – zapytaj farmaceutę, który będzie odpowiedni.²

Krok 3: codziennie sprawdzaj i zmieniaj opatrunek

• Zmieniaj opatrunek co najmniej raz dziennie oraz za każdym razem, gdy się zamoczy lub zabrudzi.¹
• Myj ręce przed każdą zmianą opatrunku i po niej.
• Za każdym razem sprawdzaj, czy wokół rany nie pojawia się rozszerzające się zaczerwienienie, obrzęk lub wydzielina.¹
• Zużyte opatrunki wyrzucaj do zwykłych śmieci.⁵
• Trzymaj ranę przykrytą aż do całkowitego zagojenia.⁵

Jeśli klej podrażnia skórę, użyj nieprzywierającej gazy przymocowanej przylepcem papierowym.^1,2 Gdy rana się zagoi, krem z filtrem o szerokim spektrum ochrony i SPF 30 lub wyższym może pomóc w blaknięciu blizny.²

Warto mieć w domu przygotowany mały zestaw: plastry, nieprzywierającą gazę, przylepiec papierowy, wazelinę i pęsetę. Gdy wszystko jest w jednym miejscu, skaleczenie zostaje oczyszczone i przykryte od razu, a nie później.

Czego unikać

Wody utlenionej i jodyny. Mogą podrażniać ranę. Czysta bieżąca woda w zupełności wystarczy.¹

Rozdrapywania. Nie zdrapuj strupów i nie wyciskaj krostek.⁵

Dzielenia się rzeczami. Nie używaj wspólnie z innymi ręczników, myjek ani maszynek do golenia, zwłaszcza gdy rana się goi.⁵

Domowych sposobów na zakażenie. Jeśli rana zaczyna wyglądać na zakażoną, nie próbuj leczyć jej sam ani niczego z niej wyciskać. O tym, czego potrzebuje, powinien zdecydować lekarz.

Nie zapominaj o tężcu

Bakterie tężca mogą dostać się do organizmu przez uszkodzoną skórę, zwykle w wyniku urazu.⁴ Amerykańska CDC zaleca, aby dorośli przyjmowali dawkę przypominającą szczepionki przeciw tężcowi co 10 lat.⁴

Jeśli rana jest głęboka lub zabrudzona, a ostatnie szczepienie przeciw tężcowi było ponad 5 lat temu, może być teraz potrzebne kolejne.¹ O rany kłute, np. po nadepnięciu na gwóźdź, oraz rany zanieczyszczone brudem, ziemią, kałem lub śliną warto zapytać lekarza.⁴ Jeśli nie wiesz, kiedy było twoje ostatnie szczepienie przeciw tężcowi, powiedz o tym. Przy poważnej lub zabrudzonej ranie lekarz może oprócz szczepionki zastosować dodatkową ochronę.⁴

Kiedy zgłosić się do lekarza

Zadzwoń pod numer alarmowy 112, jeśli krwawienie jest silne lub nie ustaje po 10 minutach ucisku, jeśli osoba nie czuje zranionego miejsca lub nie może nim normalnie poruszać albo jeśli ma inne poważne obrażenia.³ Wkrótce zgłoś się do lekarza, jeśli:

• Rana jest głęboka (ponad ok. 6 mm, czyli 1/4 cala), duża, znajduje się na twarzy lub sięga kości³
• Powstała w wyniku ugryzienia przez człowieka lub zwierzę, haczyka wędkarskiego lub zardzewiałego przedmiotu³
• Utkwiło w niej coś, czego nie możesz usunąć^1,3
• Widać objawy zakażenia: rozszerzające się zaczerwienienie, nasilający się ból, ucieplenie, obrzęk, wydzielinę, czerwone smugi lub gorączkę^1,3
• Twoje szczepienie przeciw tężcowi nie jest aktualne³

Jeśli masz cukrzycę lub osłabiony układ odpornościowy albo rana dotyczy niemowlęcia, skonsultuj się z lekarzem raczej wcześniej niż później. A jeśli miejsce w pobliżu gojącego się skaleczenia zmieni się w czerwony, obrzęknięty guzek, nasz poradnik o tym, jak wygląda zakażenie gronkowcem, pomoże ci opisać je lekarzowi.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Jeśli podejrzewasz u siebie zakażenie, skonsultuj się z lekarzem. Te stwierdzenia nie zostały ocenione przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA). Ten produkt nie jest przeznaczony do diagnozowania, leczenia ani zapobiegania jakimkolwiek chorobom.