Nakakahawa ba ang Staph? Paano Ito Kumakalat at Gaano Ito Katagal

Ang maikling sagot

Oo, nakakahawa ang staph. Naipapasa ang Staphylococcus aureus mula sa isang tao papunta sa iba sa pamamagitan ng pagdikit ng balat, at maaari rin itong madala ng mga bagay tulad ng tuwalya, damit, hawakan ng pinto, gamit sa sports at remote ng TV.²

Pero ang pagkalantad sa staph ay hindi katulad ng pagkakasakit. Isa ang staph sa mga pinakakaraniwang mikrobyo sa katawan ng tao, at karaniwan itong nakatira sa balat o sa ilong nang hindi nagdudulot ng anumang problema. Nagsisimula ang impeksyon kapag nakapasok ang staph sa loob, kadalasan sa pamamagitan ng hiwa, gasgas o iba pang sira sa balat.²

Kaya ang kapaki-pakinabang na tanong ay hindi lamang kung kumakalat ang staph. Ito ay kung paano ito mailalayo sa balat na may sugat, at ang magandang balita ay simple lamang ang mga hakbang.

Paano kumakalat ang staph

Lumilipat ang staph sa ilang pang-araw-araw na paraan:

• Pagdikit ng balat sa balat, lalo na ang paghawak sa sugat na may impeksyon.
• Mga personal na gamit na pinaghahatian tulad ng tuwalya, bimpo, labaha, damit at uniporme.⁶
• Mga ibabaw na hinahawakan ng maraming kamay. Ayon sa CDC ng Amerika (Centers for Disease Control and Prevention), ang MRSA, isang uri ng staph na hindi tinatablan ng ilang karaniwang antibiotiko, ay kayang mabuhay sa ilang ibabaw nang ilang oras, ilang araw o kahit ilang linggo.⁴
• Mga kamay na humawak sa sugat o sa bagay na may mikrobyo at saka humawak sa ibang tao.

Maaaring may staph ang nana mula sa sugat na may impeksyon, kaya ang bukas na sugat na may lumalabas na likido ay isa sa mga pinakamadaling daan para kumalat ito.⁶ Para mas masusing matingnan ang bawat daan, basahin ang kung paano nagkakaroon ng staph ang mga tao.

Maaari kayong makapagkalat ng staph kahit hindi kayo nakakaramdam ng sakit

Mga 1 sa bawat 3 tao ang may dalang staph sa ilong, at mga 2 sa bawat 100 ang may dalang MRSA.¹ Karamihan sa kanila ay walang kaalam-alam. Ang pagkakaroon ng staph nang walang sintomas ay tinatawag na “colonized” (may nakatirang staph), at hindi ito masakit, hindi makati at hindi nakikita.

Ang mga taong may nakatirang staph ay maaari pa ring makapagpasa ng mikrobyo sa iba.¹ Hindi ito dahilan para katakutan ang bawat pakikipagkamay. Ito ay dahilan para gawing normal para sa lahat ng nasa bahay ang ilang simpleng gawi, tulad ng paghuhugas ng kamay at hindi paghahatian ng labaha. Alamin pa ang tungkol sa kahulugan ng pagiging carrier (nagdadala).

Gaano katagal nakakahawa ang staph?

Walang takdang bilang ng araw. Maaaring kumalat ang staph hangga’t nasa balat o katawan ninyo ito, at gumagamit ang mga doktor ng swab sa ilong o balat para matukoy ito.³

Sa pang-araw-araw na buhay, ang pinakamapanganib na panahon ay habang bukas o may lumalabas na likido ang sugat. Kapag ganap nang gumaling ang balat, wala nang bukas na sugat na pagmumulan ng pagkalat. Tandaan na maaari pa ring may dalang staph ang isang tao sa balat o sa ilong matapos mawala ang impeksyon, at maaari pa rin niya itong maipasa.³ Kaya mahalaga ang mabubuting gawi kahit wala na ang sugat.

Paaralan, trabaho at sports

Karamihan sa mga tao ay hindi kailangang manatili sa bahay. Ayon sa CDC, karamihan sa mga estudyanteng may impeksyon sa balat na dulot ng MRSA ay maaaring pumasok sa paaralan maliban kung iba ang sabihin ng healthcare provider. Makatwirang manatili sa bahay kapag may lumalabas na likido sa sugat at hindi ito mapanatiling may takip, o kapag hindi kayang panatilihin ng isang tao ang pangunahing kalinisan.⁵

Kadalasan ay hindi kailangang magsara o magsagawa ng masinsinang paglilinis ang mga paaralan dahil sa iisang kaso, at karaniwan ay hindi nila kailangang abisuhan ang bawat pamilya tungkol sa iisang impeksyon. Sapat na ang karaniwang paglilinis sa karamihan ng kaso.⁵

Iba ang sports dahil sa dami ng pagdikit ng balat. Kung may bukas kayong sugat, iwasan ang mga whirlpool, therapy pool at swimming pool hanggang gumaling ito, at tanungin ang inyong doktor kung kailan ligtas nang bumalik sa contact sports.⁶

Pagpigil sa pagkalat nito sa bahay

Kung may impeksyon ng staph sa balat ang isang kasama ninyo sa bahay, makatutulong ang ilang tuloy-tuloy na gawi para maprotektahan ang lahat ng iba pa. Wala sa mga ito ang nangangailangan ng espesyal na produkto.

• Takpan ang mga hiwa, gasgas at sugat ng malinis at tuyong benda hanggang gumaling ang mga ito.⁶
• Huwag kutkutin o putukin ang mga sugat.⁴
• Maghugas ng kamay nang madalas, at palagi pagkatapos magpalit ng benda o humawak ng sugat.⁶
• Sundin ang bilin ng inyong doktor kung gaano kadalas dapat magpalit ng benda.⁶
• Maligo pagkatapos mag-ehersisyo, at huwag makigamit ng sabong panligo na bareta.⁶
• Huwag makigamit o magpagamit ng tuwalya, bimpo, labaha, damit, o ointment mula sa bukas na lalagyan.⁶
• Labhan ang mga tuwalya at damit pagkatapos ng bawat gamit at patuyuin nang lubusan sa dryer.⁶
• Linisin ang mga ibabaw na madalas hawakan ng mga tao, ayon sa direksyon sa label ng produkto.⁴

Kailan dapat magpatingin sa doktor

Tumawag sa doktor kung kayo o isang kasama ninyo sa bahay ay may:

• Bukol o sugat na pula, namamaga, mainit, masakit o puno ng nana⁴
• Impeksyon sa balat na may kasamang lagnat⁴
• Pamumulang kumakalat, o sugat na hindi bumubuti
• Mga impeksyon sa balat na paulit-ulit na bumabalik, sa iisang tao o sa ilang tao sa bahay

Magpatingin agad sa urgent care o tumawag sa 911 (911 din sa Pilipinas) kung may lagnat na may kasamang mabilis na kumakalat na pamumula, pagkalito, hirap sa paghinga, o kung mukhang napakalubha ng sakit ng isang sanggol.

Kayang i-test ng doktor ang impeksyon at pagpasyahan ang tamang lunas, kaya huwag nang gumamit ng mga lunas-bahay. Simple ang mga gawi sa itaas, halos walang gastos, at nakatutulong na maprotektahan ang lahat ng nakatira sa inyong bahay.

Ang artikulong ito ay para sa pangkalahatang kaalaman lamang at hindi payong medikal. Kung sa tingin ninyo ay may impeksyon kayo, magpatingin sa doktor. Ang mga pahayag na ito ay hindi sinuri ng Food and Drug Administration (FDA) ng Amerika. Ang produktong ito ay hindi nilayon para mag-diagnose, gumamot, magpagaling, o pumigil sa anumang sakit.