Staph Food Poisoning: Mga Sintomas, Sanhi at Pag-iwas

Ano ang staph food poisoning

Ang staph food poisoning (pagkalason sa pagkain dahil sa staph) ay sanhi ng mga lason (toxin), hindi ng impeksyon. Kapag nakapasok ang Staphylococcus aureus sa pagkain at naiwan ang pagkain sa maling temperatura, dumarami ang bakterya at naglalabas ng mga lason. Ang pagkain ng mga lasong ito ang nagpapasakit sa inyo.¹

Iba ito sa impeksyon ng staph sa balat. Ang sakit ay mula sa iniwan ng bakterya sa pagkain, kaya mabilis itong tumama at medyo mabilis ding lumipas. Ito rin ang dahilan kung bakit maaaring mukhang ayos na ayos ang pagkain.

Mga sintomas at kailan lumilitaw

Kadalasang biglang nagsisimula ang mga sintomas, mula 30 minuto hanggang 8 oras pagkatapos kumain. Kabilang dito ang:¹

• Pagduduwal
• Pagsusuka, na maaaring matindi
• Pananakit ng tiyan
• Pagtatae

Ang ilan ay nagkakaroon din ng sakit ng ulo o bahagyang lagnat.³ Kadalasang malakas at mabilis dumating ang mga sintomas, na maaaring nakakatakot, pero kadalasan ay kasimbilis ding nawawala. Karamihan ay bumubuti ang pakiramdam sa loob ng 24 oras, at bihira ang malulubhang kaso.¹ Ang maliliit na bata, matatanda at mga taong mahina ang immune system ay mas malamang na magkasakit nang malubha, at ang matinding pagsusuka ay maaaring humantong sa dehydration (pagkaubos ng tubig sa katawan).³

Mga pagkaing kadalasang sangkot

Ang pinakadelikadong pagkain ay ang mga hindi na niluluto pagkatapos hawakan ng tao, gaya ng:¹

• Hiniwang deli meat (karneng pang-sandwich)
• Puding at custard
• Pastry na may palamang cream
• Sandwich

Madalas hawakan ang mga pagkaing ito habang inihahanda at hindi na iniinit pagkatapos, kaya nagkakaroon ng pagkakataon ang staph mula sa kamay na manatili rito. Naiugnay rin sa mga outbreak ang gatas, processed meat at isda.³ Ang mahirap dito, ang pagkaing kontaminado ay maaaring mukhang normal at normal ang amoy, kaya hindi ito mahuhusgahan sa pag-amoy lang.³ Maaari rin itong idulot ng lutong pagkain kung maiiwan ito nang matagal sa pagitan ng 4 °C (40 °F) at 60 °C (140 °F), gaya ng isang tray ng hamon na naiwan sa counter.¹ Dapat mas mag-ingat sa mga piknik, potluck at buffet, dahil madalas na nakalabas ang pagkain nang ilang oras.

Paano nakokontamina ang pagkain

Kadalasan, nagsisimula ito sa kamay. Tantiya ng CDC ng Amerika (Centers for Disease Control and Prevention) na mga 1 sa bawat 4 na tao ang may dalang staph, at napupunta ito sa pagkain kapag hinawakan nila ito nang hindi muna naghuhugas ng kamay.¹ Ang mga taong may impeksyon sa balat ay hindi dapat maghanda ng pagkain para sa iba.³

Pagkatapos, ang oras at temperatura na ang bahala sa iba pa. Dumarami ang staph sa pagkaing nasa pagitan ng 4 °C (40 °F) at 60 °C (140 °F).¹ Kapag nabuo na ang lason, hindi na ito maaalis ng pagluluto o pag-iinit muli. Napapatay ng init ang bakterya, pero nananatili ang lason.¹ Kaya ang pag-amoy, pagtikim, o mas matagal na pag-iinit ng pagkain ay hindi ligtas na paraan para malaman.

Paano ito maiiwasan

Dalawang bagay ang susi sa pag-iwas: malinis na kamay, at pagpapanatiling malamig o mainit ang pagkain.

• Maghugas ng kamay gamit ang sabon at tubig bago maghanda o maghain ng pagkain.²
• Ilayo ang pagkain sa “danger zone” (delikadong temperatura) sa pagitan ng 4 °C (40 °F) at 60 °C (140 °F).²
• Ilagay sa refrigerator ang pagkaing madaling mapanis sa loob ng 2 oras, o sa loob ng 1 oras kung 32 °C (90 °F) o mas mainit ang panahon.²
• Panatilihin ang malamig na pagkain sa 4 °C (40 °F) o mas mababa, at ang mainit na pagkain sa 60 °C (140 °F) o mas mataas, sa mga piknik at party.⁴
• Kung may hiwa o sugat kayo sa kamay, hayaang ibang tao ang maghanda ng pagkain.³
• Lagyan ng ice pack ang baon na may deli meat o palamang cream para manatili ito sa 4 °C (40 °F) o mas mababa.⁴

Para sa mga pang-araw-araw na gawing nakakatulong kahit labas ng kusina, basahin ang paano pababain ang panganib ng staph.

Paano ito malalampasan

Ang pangunahing gawain ay palitan ang nawalang likido sa katawan. Humigop ng tubig o ibang inumin nang madalas, kahit kaunti lang ang kayang hindi isuka sa bawat pagkakataon.⁵ Kadalasang mas madaling hindi maisuka ang maliliit at madalas na higop kaysa sa malalaking lagok. Mabubuting pagpipilian ang tubig, malinaw na sabaw o oral rehydration drink mula sa botika. Hindi nakakatulong ang antibiotiko, dahil hindi nito naaapektuhan ang lason.¹ Kadalasang ginagawa lang ang lab test sa pagkain kapag may outbreak.¹ Para sa isang tao, kadalasang nalalaman ng doktor kung ano ang nangyayari batay sa mga sintomas.³ Magpahinga hanggang bumalik ang dati ninyong pakiramdam, na para sa karamihan ay sa loob ng isang araw.¹

Kailan dapat magpatingin sa doktor

Tumawag sa doktor kung kayo o ang taong inaalagaan ninyo ay may:⁵

• Lagnat na higit sa 38.9 °C (102 °F)
• Pagtatae na may dugo
• Pagtatae na tumatagal nang higit sa 3 araw
• Pagsusuka na sobrang dalas kaya hindi mapanatili sa tiyan ang anumang inumin
• Mga senyales ng dehydration: napakaunting pag-ihi, tuyong bibig at lalamunan, o pagkahilo kapag tumatayo

Patuloy na humigop ng inumin habang naghihintay na matingnan.⁵

Kung ang may sakit ay sanggol, matanda, buntis, o mahina ang immune system, tawagan agad ang kanyang doktor sa halip na hintaying lumipas ito.

Magpunta agad sa urgent care o tumawag sa 911 (911 din sa Pilipinas) kung may pagkalito, pagkahimatay, hirap sa paghinga, o sanggol na mukhang napakasakit o napakaantok.

Isang magandang tuntunin para sa susunod: kapag nag-aalinlangan sa pagkaing matagal na naiwan sa labas, itapon na ito.

Ang artikulong ito ay para sa pangkalahatang kaalaman lamang at hindi payong medikal. Kung sa tingin ninyo ay may impeksyon kayo, magpatingin sa doktor. Ang mga pahayag na ito ay hindi sinuri ng Food and Drug Administration (FDA) ng Amerika. Ang produktong ito ay hindi nilayon para mag-diagnose, gumamot, magpagaling, o pumigil sa anumang sakit.