Steenpuist, puistje of cyste? Zo ziet u het verschil

Het korte antwoord

Het verschil zit hem in waar de bult begint. Een puistje begint in een verstopte porie. Een steenpuist begint wanneer bacteriën een haarzakje infecteren.² Een cyste is een klein zakje onder de huid dat langzaam volloopt.⁴

Daarom gedragen ze zich zo verschillend. Puistjes komen en gaan. Steenpuisten worden in een paar dagen meestal groter en pijnlijker. Cysten kunnen maandenlang rustig blijven zitten. Hieronder leest u waar u bij elk van de drie op let.

Het is belangrijk om te weten welke u hebt. Een steenpuist is een bacteriële infectie en moet soms door een arts worden leeggemaakt.² Een cyste daarentegen kan opzwellen en pijn doen zonder dat er ook maar sprake is van een infectie.⁴

Puistjes: een verstopte, ontstoken porie

Puistjes zijn een vorm van acne. Ze ontstaan wanneer extra talg, dode huidcellen en bacteriën vast komen te zitten in een porie en de plek ontstoken raakt.¹ Witte en zwarte mee-eters zijn de mildere vormen: poriën die verstopt zijn met talg en dode huid.¹

Acne komt vaak voor in het gezicht, maar kan ook op de rug, borst, nek, schouders, bovenarmen en billen verschijnen.¹ Wanneer de ontsteking diep in de huid gaat, kan er een harde acneknobbel of een zachtere, met pus gevulde acnecyste ontstaan.¹ Deze diepe uitbraken kunnen veel op een steenpuist lijken, en dat is een van de redenen waarom mensen ze door elkaar halen. Een dermatoloog heeft behandelingen in de praktijk waarmee de meeste diepe acnebulten binnen een paar dagen plat worden, dus u hoeft niet met pijn af te wachten tot ze vanzelf weggaan.⁵

Steenpuisten: een geïnfecteerd haarzakje

Een steenpuist, ook wel furunkel genoemd, is een met pus gevulde bult die ontstaat wanneer bacteriën een haarzakje infecteren. Meestal wordt hij veroorzaakt door Staphylococcus aureus, de gele stafylokok.²

Aanwijzingen dat het om een steenpuist gaat:³

• Hij begint als een klein, pijnlijk rood bultje en wordt groter, soms meer dan 5 cm (2 in) in doorsnee.
• De huid eromheen is rood of paarsachtig en gezwollen.
• Na een paar dagen vormt zich een geelwitte kop die kan openbreken en leeglopen.
• Hij verschijnt vaak in het gezicht, in de nek, in de oksels, op de dijen of op de billen.

Een groep steenpuisten die onder de huid met elkaar verbonden zijn, heet een karbunkel. Die zit dieper, laat eerder een litteken achter en kan samengaan met koorts en koude rillingen.³ Komen steenpuisten steeds terug, lees dan waarom steenpuisten steeds terugkomen.

Cysten: een langzaam, rustig zakje onder de huid

Een veelvoorkomend type huidcyste is de epidermoïdcyste. Dat is een kleine, ronde bult onder de huid, vaak in het gezicht, in de nek of op de romp. Sommige hebben een piepkleine mee-eter die een opening in het midden afsluit.⁴

Epidermoïdcysten groeien langzaam en zijn vaak pijnloos.⁴ Als er een openbreekt, kan er een dik, kaasachtig, slecht ruikend materiaal uit lekken. Dat materiaal bestaat vooral uit keratine, een eiwit dat uw huid aanmaakt.⁴ Een cyste kan ook pijnlijk en gezwollen worden als hij niet geïnfecteerd is.⁴

Naast elkaar: snelle aanwijzingen

Geen checklist vervangt een onderzoek door een arts, maar deze verschillen kunnen u helpen beschrijven wat u ziet:

• Snelheid: een steenpuist wordt meestal in een paar dagen groter en pijnlijker; een cyste groeit meestal langzaam.³⁴
• Pijn: steenpuisten doen vanaf het begin pijn; veel cysten doen geen pijn, tenzij ze ontstoken raken.³⁴
• Midden: een steenpuist vormt een geelwitte kop; een cyste kan een piepklein donker puntje hebben.³⁴
• Huid eromheen: rond een steenpuist zit meestal een rode of paarsachtige zwelling.³
• Gezelschap: puistjes verschijnen meestal samen met andere acne in de buurt, zoals zwarte en witte mee-eters.¹

Waarom u geen van alle moet uitknijpen

Wat de bult ook is, laat hem met rust. Als u een puistje uitknijpt, kan de inhoud dieper in de huid worden geduwd, waardoor de ontsteking toeneemt, en bacteriën van uw handen kunnen een infectie veroorzaken. Ook wordt de kans op littekens groter.⁵ Het uitknijpen of doorprikken van een steenpuist kan de infectie verspreiden.⁶

Dermatologen hebben veiligere mogelijkheden, zoals het leegmaken van een bult met steriele instrumenten als dat nodig is.⁵ Meer over steenpuisten leest u in moet u een steenpuist openprikken?

Wanneer naar de huisarts

Ga naar een arts of dermatoloog als een bult:³⁴

• Snel groter wordt of extreem pijnlijk is
• Samengaat met koorts of koude rillingen
• In uw gezicht zit of uw zicht beïnvloedt
• Na twee weken niet genezen is, of steeds terugkomt
• Een cyste is die snel groeit, openbreekt of er geïnfecteerd uitziet

Hebt u diabetes of een verzwakt afweersysteem, wacht dan niet af bij een pijnlijke, rode bult. Zoek dringend medische hulp of bel het alarmnummer 112 bij koorts met snel uitbreidende roodheid, verwardheid of als u zich erg ziek voelt.

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en is geen medisch advies. Denkt u dat u een infectie heeft? Neem dan contact op met een arts. Deze beweringen zijn niet beoordeeld door de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA). Dit product is niet bedoeld om een ziekte te diagnosticeren, te behandelen, te genezen of te voorkomen.