Czy odzież medyczna przenosi zarazki do domu? Co mówią badania

Krótka odpowiedź

Tak, odzież medyczna zbiera bakterie w trakcie zmiany. Zalecenia ekspertów amerykańskiego towarzystwa Society for Healthcare Epidemiology of America (SHEA), oparte na przeglądzie badań, wskazują, że każdy badany rodzaj odzieży roboczej – od odzieży medycznej, przez krawaty, po białe fartuchy – może zostać skażony zarazkami, takimi jak gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus) i MRSA.⁵

Badania nie wykazały natomiast, że te zarazki na odzieży wywołują zakażenia. Te same zalecenia zaznaczają, że żadne badanie kliniczne nie wykazało, by odzież pracownika ochrony zdrowia przenosiła zarazki na pacjenta.⁵ Skażona odzież medyczna jest więc powodem do dbania o dobre nawyki, a nie do niepokoju.

Co wykazały badania

Kilka badań pokazuje, jak często dochodzi do skażenia:

• Uniformy pod koniec dnia. W badaniu z 2011 roku obejmującym 135 pielęgniarek, pielęgniarzy i lekarzy na ponad 60% uniformów wyhodowano potencjalnie szkodliwe bakterie: na 65% uniformów personelu pielęgniarskiego i na 60% uniformów lekarzy. W ośmiu posiewach wyhodowano MRSA.¹
• Odzież medyczna na intensywnej terapii. W badaniu, w którym pobrano 720 próbek z odzieży medycznej 90 pracowników oddziałów intensywnej terapii, bakterie chorobotwórcze wykryto w 30% z nich. Opieka nad pacjentami z ranami wiązała się z większym prawdopodobieństwem skażenia.²
• Nowe zarazki w trakcie jednej zmiany. W badaniu, w którym obserwowano 40 pielęgniarek i pielęgniarzy podczas 12-godzinnych zmian, ich odzież zebrała nowe bakterie chorobotwórcze w trakcie 16% zmian, a ważnym źródłem była sama sala szpitalna.³
• Fartuchy i krawaty. Przegląd 23 badań z 2021 roku wykazał, że w niektórych badaniach MRSA występował na nawet 79% białych fartuchów z długim rękawem i na nawet 32% krawatów.⁴

Te badania dotyczyły bakterii na tkaninie. Żadne z nich nie sprawdzało, czy rodziny pielęgniarek, pielęgniarzy lub lekarzy zachorowały.

Skąd biorą się zarazki

Odzież zbiera zarazki w taki sam sposób jak dłonie: przez kontakt. W badaniu na oddziałach intensywnej terapii opieka nad pacjentami z ranami zwiększała prawdopodobieństwo skażenia odzieży medycznej, a pewną rolę może też odgrywać kąpanie pacjentów.² Odzież medyczna była mniej skażona, gdy pracownicy opiekowali się co najmniej jednym pacjentem w izolacji kontaktowej, przy której na ubranie zakłada się fartuch i rękawiczki.²

Pacjenci nie są jedynym źródłem. W badaniu z udziałem 40 pielęgniarek i pielęgniarzy sama sala szpitalna była ważnym źródłem nowych bakterii na ich odzieży.³ Liczą się barierki łóżek, wózki i inne powierzchnie w pobliżu pacjenta. Dlatego rozsądnymi nawykami są zakładanie fartucha, gdy wymaga tego twoje miejsce pracy, oraz trzymanie rękawów i przodu ubrania z dala od powierzchni.

Czy odzież medyczna przeciwdrobnoustrojowa pomaga?

Odzież medyczna z tkaniny przeciwdrobnoustrojowej jest reklamowana jako rozwiązanie problemu. Najlepsze dotychczasowe badanie nie wykazało korzyści. W badaniu z udziałem 40 pielęgniarek i pielęgniarzy naukowcy porównali dwa rodzaje odzieży przeciwdrobnoustrojowej ze standardową odzieżą medyczną i rodzaj odzieży nie miał wpływu na to, jak często dochodziło do jej skażenia.³

Tkanina nie zastąpi podstaw. Czyste ręce i czysty komplet odzieży medycznej na każdą zmianę dają więcej niż jakikolwiek specjalny materiał.

Jak prać odzież medyczną w domu

Wielu pracowników ochrony zdrowia samodzielnie pierze swoją odzież medyczną. Według zaleceń SHEA, jeśli odzież robocza jest prana w domu, lepiej prać ją w gorącej wodzie, najlepiej z wybielaczem, a następnie suszyć w suszarce bębnowej.⁵

• Najpierw sprawdź metkę z instrukcją prania. Używaj wybielacza tylko wtedy, gdy tkanina na to pozwala.
• Używaj najgorętszej wody, jaką znosi tkanina, i susz odzież medyczną całkowicie w suszarce bębnowej.⁵
• Na każdą zmianę zakładaj czysty komplet. Jeśli nosisz biały fartuch, miej co najmniej dwa, aby jeden mógł być w praniu.⁵
• Jeśli twoje miejsce pracy zapewnia odzież medyczną praną w pralni szpitalnej, korzystaj z niej. Przegląd z 2021 roku przemawiał za praniem w placówce jako jednym ze sposobów ograniczania MRSA na odzieży.⁴

Nasz poradnik Pranie a gronkowiec omawia też ręczniki i pościel.

Pomocne nawyki

Większość tego, co powstrzymuje przenoszenie zarazków, to proste, rutynowe czynności:

• Jeśli możesz, przebierz się z odzieży medycznej przed wyjściem z pracy i zabierz ją do domu w osobnej torbie.
• Przestrzegaj zasad swojej placówki dotyczących noszenia odzieży medycznej poza pracą.
• Umyj ręce przy wyjściu z pracy i ponownie po powrocie do domu.
• Wypierz odzież medyczną szybko, zamiast zostawiać ją w stosie razem z innymi ubraniami.
• Pamiętaj o innych rzeczach, które podróżują z tobą, takich jak telefon, identyfikator i stetoskop.

Pełną rutynę znajdziesz w artykule Pielęgniarki, pielęgniarze a MRSA: jak chronić siebie i rodzinę po zmianie.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Odzież rzadko jest problemem, ale zakażenia skóry wciąż się zdarzają. Zgłoś się do lekarza, jeśli ty lub ktoś w twoim domu ma:

• guzek lub zmianę, które są zaczerwienione, obrzęknięte, ciepłe, bolesne lub wypełnione ropą⁶
• zakażenie skóry z gorączką⁶
• zakażenie skóry, które nie poprawia się w ciągu 48 godzin⁶
• zakażenia skóry, które wciąż powracają

Skorzystaj z pilnej pomocy medycznej lub zadzwoń pod numer alarmowy 112 w przypadku gorączki z szybko szerzącym się zaczerwienieniem, splątania lub trudności z oddychaniem. Trzymaj zmiany pod opatrunkiem i nie wyciskaj ich.⁶

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Jeśli podejrzewasz u siebie zakażenie, skonsultuj się z lekarzem. Te stwierdzenia nie zostały ocenione przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA). Ten produkt nie jest przeznaczony do diagnozowania, leczenia ani zapobiegania jakimkolwiek chorobom.