Impetigo: ang impeksyon ng staph sa balat na karaniwan sa mga bata

Ano ang impetigo?

Ang impetigo ay impeksyon sa balat na dulot ng bakterya: ng group A Streptococcus, ng Staphylococcus aureus, o ng pareho.¹ Pinakakaraniwan ito sa mga batang 2 hanggang 5 taong gulang, pero maaari itong makuha ng kahit sino.¹⁴ Sa mas nakatatandang bata at sa mga adulto, kadalasan itong nagsisimula kapag nasira ang balat dahil sa hiwa, kagat ng insekto o kondisyon sa balat gaya ng eksema, at nabigyan ng daan ang bakterya para makapasok.²

Kadalasan itong banayad, at karaniwang gumagaling ang mga sugat nang walang peklat.¹ Ang pangunahing hamon ay madali itong kumalat, sa ibang bahagi ng katawan at sa ibang tao, kaya sulit na ipatingin ito nang maaga.

Ano ang itsura ng impetigo

Kadalasang lumilitaw ang impetigo sa mukha, lalo na sa paligid ng ilong, bibig at tainga. Karaniwan din ito sa mga braso at binti.⁴ May tatlong pangunahing uri:

• Impetigo na may langib (non-bullous) ang pinakakaraniwan. Pumuputok ang mapupula at makakating sugat, nagnanana nang ilang araw, saka natutuyo at nagiging dilaw o “kulay-pulot” na langib.¹³
• Bullous impetigo ang nagdudulot ng mas malalaking paltos na puno ng malinaw, malabo o dilaw na likido. Maaaring pumutok ang mga ito at mag-iwan ng basa at mapulang sugat na nagkakalangib.³⁴
• Ecthyma ang mas malubhang anyo. Mas malalim itong pumapasok sa balat, at nagdudulot ng masasakit na sugat na maaaring mag-iwan ng peklat.²³

Kadalasang makati ang mga sugat. Maaaring magmukhang kapareho nito ang ibang pantal, lalo na sa simula, kaya hayaang ang doktor ng inyong anak ang magpasya sa halip na manghula mula sa mga larawan online.

Paano ito kumakalat at sino ang nagkakaroon nito

Ang malapit na pagdidikit sa taong may impetigo ang pinakakaraniwang paraan ng pagkahawa.¹ Maaari rin itong kumalat sa pamamagitan ng mga bagay na dumikit sa mga sugat, gaya ng tuwalya at damit.² Maaari ring kumalat ang impeksyon sa ibang bahagi ng katawan.³ Mas madalas itong lumitaw kapag mainit ang panahon, kung kailan mas madalas nasa labas ang mga bata at mas maraming hiwa at gasgas ang natatamo nila.⁴

Kabilang sa mga nagpapataas ng posibilidad ang:¹²

• Edad na 2 hanggang 5 taon
• Mataong lugar gaya ng daycare, paaralan at shelter
• Mainit at maalinsangang panahon
• Sirang balat dahil sa hiwa, kagat ng insekto o pantal
• Mga kondisyon sa balat gaya ng eksema

Kapag group A strep ang sanhi, kadalasang lumilitaw ang mga sugat mga 10 araw pagkatapos malantad dito.¹ Para sa higit pa tungkol sa staph sa maliliit na bata, tingnan ang staph sa mga bata.

Gamutan at pagbalik sa paaralan

Ginagamot ang impetigo ng antibiotiko, cream o ointment na ipinapahid sa balat o gamot na iniinom, depende sa kung gaano ito kalawak.⁴ Ang doktor ng inyong anak ang magpapasya kung alin ang tama. Tapusin ang buong gamutan nang eksakto ayon sa tagubilin, kahit mukhang gumagaling na ang mga sugat.

Medyo nagkakaiba ang payo tungkol sa pagbalik sa paaralan o daycare. Ayon sa CDC ng Amerika (Centers for Disease Control and Prevention), maaaring bumalik ang mga bata kapag nagsimula na sila ng gamutang antibiotiko, basta’t nakatakip ang lahat ng sugat sa balat na nakalantad.¹ Iminumungkahi ng Mayo Clinic na panatilihin sa bahay ang mga bata hanggang hindi na sila nakahahawa, kadalasan 24 oras pagkatapos magsimula ng antibiotiko.² Ipinapayo ng American Academy of Pediatrics na iwasan ang malapit na pagdidikit sa ibang bata hanggang nawawala na ang pantal o bumuti na ito pagkatapos ng dalawang araw ng antibiotiko.⁴ Kumonsulta sa inyong pediatrician at sa paaralan o daycare ng inyong anak, dahil marami ang may sariling patakaran.

Pagpigil sa pagkalat sa bahay

Habang nagpapagaling ang inyong anak, nakatutulong ang mga hakbang na ito para hindi kumalat ang impetigo sa iba pang miyembro ng pamilya:²⁴

• Dahan-dahang hugasan ang mga sugat gamit ang banayad na sabon at umaagos na tubig, saka takpan nang bahagya ng gasa.
• Labhan araw-araw sa mainit na tubig ang mga tuwalya, bimpo at kumot ng inyong anak, nang hiwalay sa mga gamit ng iba.
• Magsuot ng gloves kapag nagpapahid ng anumang gamot sa mga sugat, at maghugas ng kamay pagkatapos.
• Panatilihing maikli ang mga kuko ng inyong anak, at hikayatin siyang huwag kutkutin ang mga sugat o langib.
• Pahugasin nang madalas ng kamay ang lahat ng nasa bahay.

Kailan dapat magpatingin sa doktor

Kung sa tingin ninyo ay may impetigo ang inyong anak, tumawag sa inyong pediatrician, family doctor o dermatologist.² Kailangan itong ma-diagnose, dahil ang gamutan ay antibiotikong may reseta.⁴ Tumawag nang mas maaga, o tumawag muli, kung mapansin ninyo ang:

• Mga sugat na kumakalat o hindi bumubuti pagkatapos ng ilang araw ng gamutan
• Malalalim at masasakit na sugat, na maaaring ecthyma³
• Pamumula, init o pamamagang kumakalat sa paligid ng mga sugat, na maaaring mangahulugang lumalim na ang impeksyon sa balat²
• Lagnat, o batang mukhang di-pangkaraniwang pagod o masama ang pakiramdam
• Anumang sugat o paltos sa bagong silang o maliit na sanggol

Bihira, ang impetigo na dulot ng group A strep ay maaaring humantong sa problema sa bato (kidney).¹ Kung mukhang masama ang pakiramdam ng inyong anak sa mga linggo pagkatapos gumaling ang impetigo, ipaalam ito sa doktor. Pumunta sa urgent care o tumawag sa 911 (911 din sa Pilipinas) kung ang bata ay labis na inaantok, mahirap gisingin, o nahihirapang huminga.

Ang artikulong ito ay para sa pangkalahatang kaalaman lamang at hindi payong medikal. Kung sa tingin ninyo ay may impeksyon kayo, magpatingin sa doktor. Ang mga pahayag na ito ay hindi sinuri ng Food and Drug Administration (FDA) ng Amerika. Ang produktong ito ay hindi nilayon para mag-diagnose, gumamot, magpagaling, o pumigil sa anumang sakit.