Bacillus subtilis-probiotica: wat ze zijn en wat het onderzoek zegt

Wat het is

Bacillus subtilis is een bacterie die in de bodem leeft en voorkomt in gefermenteerde voedingsmiddelen zoals natto, een traditioneel gerecht van gefermenteerde sojabonen.¹ Sommige Bacillus-stammen worden wereldwijd als probioticum gebruikt.¹

Ze behoort tot een grote groep bacteriën die Bacillus heet. Tot die groep horen ook schadelijke verwanten, zoals B. anthracis, en soorten zoals B. cereus waarvan sommige stammen gifstoffen maken. Dat is een van de redenen waarom deskundigen zeggen dat de veiligheid van elke Bacillus-stam per geval moet worden beoordeeld.¹

Waarom sporen belangrijk zijn

Wat Bacillus anders maakt, is het vermogen om sporen te vormen. Een spore is een stevige, slapende vorm van de bacterie, een beetje zoals een zaadje. Ze kan barre omstandigheden doorstaan en later weer actief worden.

Onderzoekers merken op dat Bacillus-bacteriën hierdoor stabieler zijn tijdens de bewerking en opslag van voedsel dan veel andere probiotische bacteriën, en dat hun sporen goed zijn toegerust op de zware omstandigheden in het spijsverteringskanaal.¹

Maar dat een stam taai is, betekent niet automatisch dat hij nuttig is. Of een bepaalde stam bij mensen iets nuttigs doet, is een aparte vraag die alleen onderzoek naar die stam kan beantwoorden.

Hoe het verschilt van andere probiotica

Probiotica zijn levende micro-organismen die een gezondheidsvoordeel kunnen bieden als ze in voldoende grote hoeveelheden worden ingenomen.² De meeste bekende zijn melkzuurbacteriën, het soort dat in yoghurt zit, zoals Lacticaseibacillus rhamnosus GG, of gisten zoals Saccharomyces boulardii.²

Het belangrijkste punt voor elk probioticum: de eventuele voordelen hangen af van de specifieke stam en het aantal levende organismen, gemeten in kve (kolonievormende eenheden, in het Engels CFU).² Twee probiotica met dezelfde soortnaam op het etiket kunnen zich heel verschillend gedragen. Daarom noemen onderzoeksartikelen de precieze stam, zoals MB40 in het hieronder beschreven onderzoek naar stafylokokken.⁴

Wat het onderzoek zegt over stafylokokken

Artsen zien het verminderen van stafylokokkendragerschap als een mogelijke manier om stafylokokkeninfecties te verminderen, maar de huidige methoden hebben nadelen.⁴ De meeste belangstelling voor B. subtilis als alternatief komt voort uit onderzoek in Thailand onder leiding van de Amerikaanse NIH. In een onderzoek uit 2018 onder 200 mensen werd bij niemand van wie de darmmonsters Bacillus bevatten S. aureus gevonden. Bij muizen verwijderde B. subtilis stafylokokken uit de darm, met behulp van stoffen die fengycinen heten en die de quorum-sensing-signalen van stafylokokken blokkeren.^3,6

Een fase 2-onderzoek uit 2023 bouwde hierop voort bij mensen. Daaraan deden 115 volwassen stafylokokkendragers in Thailand mee. Wie 30 dagen lang eenmaal per dag 250 mg B. subtilis-stam MB40 innam, had 96,8% minder stafylokokken in de darm en 65,4% minder in de neus dan wie een placebo innam.⁴

Drie kanttekeningen zijn belangrijk. De resultaten gelden voor die stam en die dosis, niet voor probiotica in het algemeen. Het onderzoek mat dragerschap, geen infecties. En de onderzoekers zeggen dat grotere studies nodig zijn.^4,5 Ons artikel over het NIH-onderzoek gaat hier dieper op in.

Het etiket van een probioticum lezen

Omdat de effecten van de stam afhangen, is de volledige naam het nuttigste op een etiket.² Let op:

• Het geslacht, de soort en de stamcode, zoals Bacillus subtilis MB40, niet alleen “Bacillus subtilis”.
• De hoeveelheid, in kve of milligram.² Als een etiket de stam niet vermeldt, kunt u het product aan geen enkel onderzoek koppelen.
• Of precies die stam, in die hoeveelheid, is onderzocht voor het doel waarvoor u hem wilt gebruiken.

Wees op uw hoede voor grote beloften. Onderzoek naar de ene stam kan niet zomaar worden gebruikt om een andere stam te onderbouwen, en van geen enkel probioticum is aangetoond dat het stafylokokkeninfecties behandelt of voorkomt.

Veiligheid en wanneer u een arts raadpleegt

Probiotica zijn niet voor iedereen geschikt. Ze kunnen infecties of ernstige ziekte veroorzaken bij te vroeg geboren baby’s, en problemen zoals bacteriële infecties bij mensen die al erg ziek zijn of een zwak afweersysteem hebben.²

Overleg met uw arts voordat u een probioticum probeert als u zwanger bent, een ernstige ziekte hebt, een verzwakt afweersysteem hebt, of als u overweegt er een te geven aan een baby of een ouder familielid. Uw arts kan u ook helpen kiezen welk probioticum, hoeveel en hoelang.² Noem elk probioticum dat u gebruikt bij controles, net zoals u dat bij een medicijn zou doen.

Wanneer naar de huisarts

Geen enkel probioticum is een behandeling voor een infectie. Ga naar een arts als u het volgende merkt:

• Een bult of zweertje dat rood, gezwollen, warm of pijnlijk is of vol pus zit
• Roodheid die zich uitbreidt, of rode strepen die van een wond weglopen
• Koorts of koude rillingen bij een huidinfectie
• Zich niet goed voelen nadat u met een probioticum bent begonnen, vooral als u een ernstige ziekte of een zwak afweersysteem hebt²

Hebt u koorts met snel uitbreidende roodheid, verwardheid of moeite met ademhalen, zoek dan dringend medische hulp of bel het alarmnummer 112.

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en is geen medisch advies. Denkt u dat u een infectie heeft? Neem dan contact op met een arts. Deze beweringen zijn niet beoordeeld door de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA). Dit product is niet bedoeld om een ziekte te diagnosticeren, te behandelen, te genezen of te voorkomen.