Folliculitis: stafylokokken en geïrriteerde haarzakjes

Wat is folliculitis?

Folliculitis is een veelvoorkomende huidaandoening waarbij haarzakjes ontstoken raken. Vaak komt het door een infectie met bacteriën, en de gebruikelijke boosdoener is Staphylococcus aureus, de gele stafylokok.¹ Ook virussen, schimmels, sommige medicijnen en lichamelijke beschadiging van de huid kunnen het veroorzaken.¹

Haarzakjes worden beschermd door een gezonde huid. Als ze beschadigd raken door scheren, wrijving of warmte, kunnen ziektekiemen makkelijker binnendringen en een infectie veroorzaken.² Omdat er op bijna uw hele lichaam haarzakjes zitten, kan het bijna overal voorkomen waar haar groeit. Meestal is het mild, maar het is goed om de tekenen te kennen dat het erger wordt.

Hoe het eruitziet

Folliculitis lijkt vaak op een plotselinge uitbraak van acne.² Veelvoorkomende tekenen zijn:¹

• Groepjes kleine rode bultjes of puistjes rond haarzakjes
• Blaasjes met pus die openbreken en korsten vormen
• Jeukende, branderige huid
• Pijnlijke, gevoelige huid

Elk plekje kan een rode ring eromheen hebben, een teken van infectie.² Omdat het zo op acne lijkt, worden de twee makkelijk met elkaar verward. Dat is een van de redenen dat het kan helpen als een arts ernaar kijkt.² Als een bultje uitgroeit tot een grotere, diepere, pijnlijke bult, kan het een steenpuist (furunkel) zijn geworden. Onze gids over steenpuisten, puistjes en cysten legt de verschillen uit.

Veelvoorkomende vormen en oorzaken

Verschillende soorten folliculitis lijken op elkaar, maar hebben verschillende oorzaken:¹

• Bacteriële folliculitis: jeukende bultjes met pus, die ontstaan als haarzakjes geïnfecteerd raken, meestal met stafylokokken.
• Bubbelbaduitslag: ronde, jeukende bultjes door Pseudomonas-bacteriën in bubbelbaden of verwarmde zwembaden die niet goed worden onderhouden. Het verschijnt meestal een tot twee dagen na blootstelling.
• Scheerbultjes: irritatie door ingegroeide haren na glad scheren, en geen infectie.
• Sycosis barbae: een vorm die voorkomt bij mensen die zich scheren.
• Pityrosporum-folliculitis: jeukende bultjes met pus door een gist, meestal op de rug en de borst.

Bubbelbaduitslag is vaak erger op plekken waar een zwempak water tegen de huid hield, en milde gevallen gaan vaak binnen een paar dagen vanzelf over.³

Wie krijgt het eerder?

U krijgt eerder folliculitis als u:¹²

• Haar scheert, harst of epileert
• Vaak strakke kleding draagt, of kleding die warmte en zweet vasthoudt
• In bubbelbaden, whirlpools of zwembaden zit die niet goed worden onderhouden
• Diabetes hebt of een andere aandoening die uw weerstand tegen infecties verlaagt
• Bepaalde huidproducten gebruikt of bepaalde medicijnen neemt

Sporters en sportschoolbezoekers hebben vaak meerdere hiervan tegelijk: zweet, strakke sportkleding en gedeelde ruimtes. Zie stafylokokken in de sportschool voor tips.

Gewoonten die helpen

Deze stappen van dermatologen (huidartsen) en de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC kunnen de kans op folliculitis verkleinen, of de kans dat het terugkomt:¹²³

• Was uw huid regelmatig, en trek bezwete kleding snel na het sporten uit.
• Draag losse kleding bij warm, vochtig weer.
• Kwam het door scheren? Dan raden dermatologen aan ongeveer 30 dagen te stoppen met scheren of harsen, zodat de haarzakjes kunnen herstellen.
• Kunt u niet stoppen met scheren, scheer dan voorzichtig en vraag een dermatoloog naar de juiste techniek.
• Gebruik alleen bubbelbaden en verwarmde zwembaden die schoon worden gehouden en goed worden behandeld.
• Trek na een bubbelbad uw zwempak uit, douche met zeep, en was het zwempak.
• Hebt u zelf een bubbelbad, test het water dan regelmatig met teststrips, zodat het desinfectiemiddel en de pH binnen de waarden blijven die de CDC aanbeveelt.

Voor meer comfort raden dermatologen een warm kompres op de plek aan, 15 tot 20 minuten, drie of vier keer per dag.² Dat verzacht de huid, maar het is geen vervanging voor een arts als de bultjes zich uitbreiden of erger worden. Probeer niet aan de bultjes te krabben of te pulken, want dat beschadigt de huid en geeft bacteriën nog een manier om binnen te komen.

Wanneer naar de huisarts

Milde folliculitis wordt vaak vanzelf rustiger, maar ga naar de huisarts of een dermatoloog als:¹

• De uitslag wijdverspreid is
• De klachten na een week of twee niet overgaan
• U merkt dat roodheid of pijn plotseling toeneemt
• U koorts of koude rillingen hebt
• Bultjes veranderen in grotere, diepe, pijnlijke bulten, of steeds terugkomen

Een dermatoloog kan vaststellen welk soort folliculitis u hebt, beslissen of u medicijnen nodig hebt, en u helpen omgaan met uitlokkers die u niet kunt vermijden, zoals scheren voor uw werk.² Folliculitis die steeds terugkomt, kan leiden tot littekens of blijvend haarverlies op die plek, dus het is de moeite waard om het goed te behandelen.¹ Hebt u diabetes of een verzwakt immuunsysteem, laat u dan eerder nakijken. Zoek met spoed medische hulp bij koorts met uitbreidende roodheid of als u zich erg ziek voelt.

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en is geen medisch advies. Denkt u dat u een infectie heeft? Neem dan contact op met een arts. Deze beweringen zijn niet beoordeeld door de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA). Dit product is niet bedoeld om een ziekte te diagnosticeren, te behandelen, te genezen of te voorkomen.