Probiotyki z Bacillus subtilis: czym są i co mówią badania

Czym jest

Bacillus subtilis to bakteria żyjąca w glebie i obecna w żywności fermentowanej, takiej jak natto – tradycyjna potrawa ze sfermentowanej soi.¹ Niektóre szczepy Bacillus są na świecie stosowane jako probiotyki.¹

Należy do dużej grupy bakterii o nazwie Bacillus. Do tej grupy należą też szkodliwi krewniacy, tacy jak B. anthracis, oraz gatunki takie jak B. cereus, których niektóre szczepy wytwarzają toksyny. To jeden z powodów, dla których eksperci podkreślają, że bezpieczeństwo każdego szczepu Bacillus trzeba oceniać indywidualnie.¹

Dlaczego przetrwalniki są ważne

Bakterie Bacillus wyróżnia zdolność do tworzenia przetrwalników. Przetrwalnik to odporna, uśpiona forma bakterii, trochę jak nasiono. Może przeczekać trudne warunki i później znów stać się aktywny.

Badacze zauważają, że dzięki temu bakterie Bacillus są podczas przetwarzania i przechowywania żywności stabilniejsze niż wiele innych bakterii probiotycznych, a ich przetrwalniki dobrze radzą sobie z trudnymi warunkami panującymi w przewodzie pokarmowym.¹

Odporność nie oznacza jednak automatycznie, że dany szczep jest pomocny. To, czy konkretny szczep przynosi ludziom jakąkolwiek korzyść, to osobne pytanie, na które mogą odpowiedzieć tylko badania tego szczepu.

Czym różni się od innych probiotyków

Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które przyjmowane w odpowiednio dużych ilościach mogą przynosić korzyści zdrowotne.² Najbardziej znane to bakterie kwasu mlekowego, takie jak w jogurtach, na przykład Lacticaseibacillus rhamnosus GG, lub drożdże, takie jak Saccharomyces boulardii.²

Najważniejsze w przypadku każdego probiotyku: ewentualne korzyści zależą od konkretnego szczepu i liczby żywych mikroorganizmów, podawanej w jtk (jednostkach tworzących kolonie).² Dwa probiotyki z tą samą nazwą gatunku na etykiecie mogą działać zupełnie inaczej. Dlatego publikacje naukowe podają dokładny szczep, na przykład MB40 w opisanym niżej badaniu dotyczącym gronkowca.⁴

Co badania mówią o gronkowcu

Lekarze postrzegają ograniczenie nosicielstwa gronkowca jako możliwy sposób na zmniejszenie liczby zakażeń gronkowcem, ale obecne metody mają wady.⁴ Zainteresowanie B. subtilis jako inną możliwością wynika głównie z badań prowadzonych w Tajlandii pod kierunkiem amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia (NIH). W badaniu z 2018 roku obejmującym 200 osób nie wykryto S. aureus u żadnej osoby, której próbki z jelit zawierały Bacillus. U myszy B. subtilis usuwał gronkowca z jelit za pomocą substancji zwanych fengycynami, które blokują sygnały quorum sensing gronkowca.^3,6

Kontynuacją u ludzi było badanie II fazy z 2023 roku. Wzięło w nim udział 115 dorosłych nosicieli gronkowca w Tajlandii. Osoby, które przez 30 dni przyjmowały raz dziennie 250 mg B. subtilis szczepu MB40, miały w jelitach o 96,8% mniej gronkowców, a w nosie o 65,4% mniej niż osoby przyjmujące placebo.⁴

Ważne są trzy zastrzeżenia. Wyniki dotyczą tego szczepu i tej dawki, a nie probiotyków w ogóle. Badanie mierzyło nosicielstwo, a nie zakażenia. Badacze podkreślają też, że potrzebne są większe badania.^4,5 Więcej szczegółów znajdziesz w naszym artykule o badaniach NIH.

Jak czytać etykietę probiotyku

Ponieważ działanie zależy od szczepu, najbardziej przydatną informacją na etykiecie jest pełna nazwa.² Sprawdź:

• Rodzaj, gatunek oraz oznaczenie szczepu, np. Bacillus subtilis MB40, a nie samo „Bacillus subtilis”.
• Ilość podaną w jtk lub miligramach.² Jeśli na etykiecie nie ma szczepu, nie da się jej dopasować do żadnego badania.
• Czy ten konkretny szczep w tej ilości był badany pod kątem zastosowania, które cię interesuje.

Uważaj na wielkie obietnice. Wyników badań jednego szczepu nie można po prostu przenieść na inny, a nie wykazano, by jakikolwiek probiotyk leczył zakażenia gronkowcem lub im zapobiegał.

Bezpieczeństwo i kiedy zapytać lekarza

Probiotyki nie są odpowiednie dla każdego. U wcześniaków mogą wywołać zakażenia lub ciężką chorobę, a u osób już bardzo chorych lub z osłabionym układem odpornościowym – problemy takie jak zakażenia bakteryjne.²

Porozmawiaj z lekarzem, zanim spróbujesz jakiegokolwiek probiotyku, jeśli jesteś w ciąży, poważnie chorujesz, masz osłabiony układ odpornościowy albo rozważasz probiotyk dla niemowlęcia lub starszego członka rodziny. Lekarz pomoże ci też zdecydować, jaki probiotyk wybrać, w jakiej ilości i jak długo go stosować.² Podczas wizyt kontrolnych informuj o każdym przyjmowanym probiotyku, tak samo jak o lekach.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Żaden probiotyk nie jest lekiem na zakażenie. Zgłoś się do lekarza, jeśli zauważysz:

• Guzek lub ranę, które są zaczerwienione, obrzęknięte, ciepłe, bolesne lub wypełnione ropą
• Zaczerwienienie, które się rozprzestrzenia, lub czerwone smugi rozchodzące się od rany
• Gorączkę lub dreszcze przy zakażeniu skóry
• Złe samopoczucie po rozpoczęciu przyjmowania probiotyku, zwłaszcza jeśli poważnie chorujesz lub masz osłabiony układ odpornościowy²

Jeśli masz gorączkę z szybko szerzącym się zaczerwienieniem, splątanie lub trudności w oddychaniu, pilnie szukaj pomocy medycznej lub zadzwoń pod numer alarmowy 112.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Jeśli podejrzewasz u siebie zakażenie, skonsultuj się z lekarzem. Te stwierdzenia nie zostały ocenione przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA). Ten produkt nie jest przeznaczony do diagnozowania, leczenia ani zapobiegania jakimkolwiek chorobom.