Pag-aalaga ng Sugat sa Bahay: Pagpapanatiling Malinis ng mga Hiwa at Galos

Bakit mahalaga ang maayos na pag-aalaga ng sugat

Pinipigilan ng inyong balat na makapasok ang mga mikrobyo, at ang hiwa o galos ay nagbubukas ng puwang dito. Para makatulong na maiwasan ang impeksyon ng staph at MRSA (isang uri ng staph na hindi tinatablan ng ilang karaniwang antibiotiko), pinapayuhan ng CDC ng Amerika (Centers for Disease Control and Prevention) na panatilihing malinis ang mga hiwa at galos at takpan ng benda hanggang gumaling.⁵

Ang magandang balita, karamihan sa mga pang-araw-araw na hiwa ay nangangailangan lang ng ilang minutong pag-aalaga at araw-araw na pagsilip. Narito kung paano ito gawin, hakbang-hakbang. Puwede ring sundin ng mga atleta ang parehong mga hakbang, at tinatalakay ng aming gabay tungkol sa turf burn at staph ang mga galos na nakukuha sa palaruan.

Hakbang 1: Pigilan ang pagdurugo at linisin ito

Magsimula sa paghuhugas ng sarili ninyong mga kamay.¹ Pagkatapos:

• Pigilan ang pagdurugo. Diinan nang marahan gamit ang malinis na tela o benda, at itaas ang bahaging may sugat kung kaya, hanggang tumigil ito.¹
• Banlawan ito. Itapat ang sugat sa malinis na umaagos na tubig. Hugasan ng sabon ang paligid nito, pero sikaping huwag mapasukan ng sabon ang mismong sugat.¹
• Alisin ang dumi. Gumamit ng sipit na nilinis ng rubbing alcohol para tanggalin ang maliliit na piraso ng dumi. Kung hindi ninyo matanggal lahat, magpatingin sa doktor.¹

Para sa maliit na saksak o tusok, gaya ng mula sa tinik, banlawan ito sa ilalim ng umaagos na tubig nang mga 5 minuto at saka hugasan ng sabon. Tingnan kung may nakabaon sa loob, at ipasuri ito kung may makita kayo o kung parang may nawawalang bahagi ng bagay na tumusok.³

Hakbang 2: Panatilihin itong basa-basa at nakatakip

Maaaring mukhang paggaling ang langib, pero ang totoo ay pinababagal nito ang paggaling at pinalalaki ang tsansang magkapeklat. Inirerekomenda ng mga dermatologist ang manipis na pahid ng petroleum jelly para mapanatiling basa-basa ang sugat at makatulong na hindi mabuo ang langib.² Kung magkapantal kayo sa anumang pamahid, itigil ang paggamit nito.¹

Pagkatapos, takpan ang sugat ng band-aid, gasa o non-stick na pad para manatili itong malinis.^1,2 Ang napakaliliit na gasgas ay puwedeng hayaang walang takip.¹ Para sa mas malaking galos, maaaring makatulong ang hydrogel o silicone gel na dressing, kaya magtanong sa parmasyutiko kung alin ang angkop.²

Hakbang 3: Silipin at palitan ito araw-araw

• Palitan ang benda kahit isang beses man lang sa isang araw, at tuwing mababasa o madudumihan ito.¹
• Maghugas ng kamay bago at pagkatapos ng bawat pagpapalit.
• Tingnan ang sugat tuwing magpapalit kung may kumakalat na pamumula, pamamaga o lumalabas na likido.¹
• Itapon ang mga gamit nang benda sa karaniwang basurahan.⁵
• Panatilihing nakatakip ang sugat hanggang tuluyan itong gumaling.⁵

Kung naiirita ang inyong balat sa pandikit, gumamit ng non-stick na gasa na idinidikit ng paper tape.^1,2 Kapag gumaling na ang sugat, makakatulong ang broad-spectrum na sunscreen na may SPF 30 o mas mataas para kumupas ang peklat.²

Makakatulong na may nakahandang maliit na kit sa bahay: band-aid, non-stick na gasa, paper tape, petroleum jelly at isang sipit. Kapag nasa iisang lugar ang lahat, nalilinis at natatakpan agad ang hiwa sa halip na mamaya pa.

Mga dapat iwasan

Hydrogen peroxide at iodine. Maaari nilang mairita ang sugat. Sapat na ang malinis na umaagos na tubig.¹

Pagkutkot. Huwag kutkutin ang langib o putukin ang mga butlig o sugat.⁵

Pakikihati. Huwag makihati sa tuwalya, bimpo o labaha, lalo na habang gumagaling ang sugat.⁵

Mga lunas-bahay para sa impeksyon. Kung mukhang nagkakaimpeksyon ang sugat, huwag subukang gamutin ito nang mag-isa o pisilin para may lumabas. Doktor ang dapat magpasya kung ano ang kailangan nito.

Huwag kalimutan ang tetano

Ang bakterya ng tetano ay maaaring makapasok sa katawan sa pamamagitan ng sugat sa balat, kadalasan mula sa isang pinsala.⁴ Inirerekomenda ng CDC ng Amerika na manatiling updated ang mga nasa hustong gulang sa tetanus booster tuwing 10 taon.⁴

Kung malalim o marumi ang sugat at mahigit 5 taon na mula sa huli ninyong bakuna laban sa tetano, maaaring kailangan ninyo nito ngayon.¹ Ang mga sugat na saksak o tusok, gaya ng pagkakatapak sa pako, at mga sugat na may dumi, lupa, dumi ng tao o hayop, o laway ang mga dapat ninyong itanong sa doktor.⁴ Kung hindi ninyo alam kung kailan ang huli ninyong bakuna laban sa tetano, sabihin ito. Para sa malubha o maruming sugat, maaaring magbigay ang doktor ng dagdag na proteksyon kasabay ng bakuna.⁴

Kailan dapat magpatingin sa doktor

Tumawag sa 911 (911 din sa Pilipinas) kung matindi ang pagdurugo o hindi ito tumitigil pagkatapos ng 10 minutong pagdiin, kung hindi maramdaman o maigalaw nang normal ng tao ang napinsalang bahagi, o kung malubha siyang nasaktan sa ibang paraan.³ Magpatingin agad sa doktor kung:

• Malalim ang sugat (mahigit mga 0.6 cm (1/4 in)), malaki, nasa mukha, o umaabot sa buto³
• Galing ito sa kagat ng tao o hayop, sa kawil ng pamingwit o sa kalawanging bagay³
• May nakabaon dito na hindi ninyo matanggal^1,3
• May palatandaan ito ng impeksyon: kumakalat na pamumula, lumalalang sakit, init, pamamaga, lumalabas na likido, mapupulang guhit o lagnat^1,3
• Hindi updated ang inyong bakuna laban sa tetano³

Kung may diabetes kayo o mahinang immune system, o kung nasa sanggol ang sugat, kumonsulta sa doktor nang mas maaga. At kung ang isang bahagi malapit sa gumagaling na hiwa ay naging mapula at namamagang bukol, makakatulong ang aming gabay tungkol sa kung ano ang hitsura ng staph para mailarawan ninyo ito sa inyong doktor.

Ang artikulong ito ay para sa pangkalahatang kaalaman lamang at hindi payong medikal. Kung sa tingin ninyo ay may impeksyon kayo, magpatingin sa doktor. Ang mga pahayag na ito ay hindi sinuri ng Food and Drug Administration (FDA) ng Amerika. Ang produktong ito ay hindi nilayon para mag-diagnose, gumamot, magpagaling, o pumigil sa anumang sakit.